O concello de Carnota: Deportivo
Pindo e Carnota
Apenas contamos con información de
partidos de fútbol neste concello, a pesar de atoparse entre outros
de moita práctica, como poden ser Muros, polo sur, e Cee ou
Corcubión, polo norte (aínda que neste caso a comunicación era
máis complexa por non estar aínda construída a ponte sobre o
Xallas). Con todo, o primeiro e único partido que coñecemos do
Deportivo Pindo foi contra o Junquera ceense o 15 de maio de
1927. A vitoria foi para os visitantes por ampla marxe, a pesar de
contaren os locais con catro profesionais (El Orzán,
18.5.1927_2):
El
domingo se trasladó a la bella y vecina villa del Pindo el "Junquera
F. C." con objeto de celebrar un partido con el team de aquella
localidad que alineó a cuatro elementos de gran valía venidos poco
ha de New York, en donde, como profesionales, juegan en importantes
equipos.
A
los dos minutos de juego el "Junquera" marca el primer
tanto, logrando los contrarios poco después el empate de un penalty.
A
poco de empezar la segunda parte, en una arrancada personal llevada
por el extremo y driblando a tres contrarios, logra Trillo marcar el
tanto más bonito de la tarde introduciendo el esférico en las
mallas de un tiro sesgado y fuerte.
Tras
enconada lucha, que el numeroso público alienta con sus continuos
aplausos, termina el encuentro con una victoria más para el
"Junquera" de siete a uno.
La
derrota del "Deportivo Pindo" ha sido debida a la mala
actuación de su guardameta que ni con mucho iguala a ninguno de los
suyos; y además al formidable juego desarrollado por la línea
delantera del "Junquera" llevada por V. Castro y su
inter-izquierda el popular jugador vigués Correa que nos recordó
sus actuaciones en el Fortuna.
Por
el equipo del Pindo saben jugar bien los cuatro profesionales, pero
su actuación no respondió por estar continuamente marcados por
nuestros medios, de los que nos agradó mucho Recamán.
A segunda e última noticia do
fútbol nesta época no concello carnotán virá en outubro de 1933,
coa visita a Cee ao equipo local: "El pasado domingo, día 29,
se celebró una excursión a la inmediata villa de Cée, con motivo
de celebrarse allí un encuentro de fútbol entre el equipo de
nuestra villa y el Cée F. C., de aquella localidad. Unos sesenta
excursionistas tomaron parte de la jira, siendo recibidos en Cée por
el club y después de celebrado el partido los excursionistas se
dedicaron a admirar las bellezas de la villa, regresando a Carnota a
las doce de la noche, altamente complacidos de las atenciones
recibidas y del magnífico día pasado en la vecina villa" (El
Pueblo Gallego, 4.11.1933_10). O resultado non o sabemos, pero a
iso o correspondente carnotán do xornal non lle deu moita
importancia (ou sería moi adverso para os seus intereses?).
O concello de Muros: Muros FC,
Fortuna FC, Deportivo Esteirano e Club Breogán
Muros, na súa condición de vila de
importancia e porto de mar, tivo un coñecemento do fútbol moito
máis temperán que no resto da Costa da Morte, seguindo os pasos dos
seus veciños de ría, os noieses. O 12 de xuño de 1921 xa se xogou
un partido en Muros, onde espertaba unha viva afección a este
deporte, segundo nos conta P. Galindo Morales na súa crónica,
publicada no periódico de Corcubión Nerio
(nº 13, 1.7.1921), do
partido entre o Muros FC
e o Atalaya del Son, club este do Porto do Son. Parece que o partido
foi entre os equipos infantís (xuvenís) dos dous clubs, e rematou
coa vitoria local por 3-2 tras
prolongación do encontro, e troco de árbitro:
El
partido de foot-ball jugado el domingo 12 de Junio entre los equipos
infantiles "Atalaya del Son" y el "Muros F. C."
resultó tan reñido como interesante, empezando a despertarse en
este pueblo una viva afición al cultivo de tan higiénico deporte.
Fué el partido rápido y movido. Atacó bravamente el "Atalaya",
resultando inútiles sus esfuerzos, que se estrellaron en los "backs"
del "Muros F. C.", apuntándose éstos dos tantos en los
primeros cinco minutos, que fueron recuperados después por los
contrarios, quedando así empatados. En el segundo tiempo, dominaron
siempre los de casa, viéndose bastante apurado el "portero"
del "Atalaya". Al final se acordó prolongar el partido,
haciéndose el desempate con un "penalty", tirado por
Cisneros, quedando vencedor el "Muros", por tres contra dos
el "Atalaya". Se distinguieron en el de casa, el delantero
centro Guillermo Cisneros, demostrando conocer el juego y que domina
el pase bajo, engañando muy bien, durante todo el partido, a sus
contrarios. También se distinguió J. Godoy, de medio izquierdo; muy
bien Paco Romaní de extremo derecho; Ramón Romaní, entrando
siempre muy bien, de medio centro; los defensas y demás
contrincantes pusieron de su parte todos los medios de defender los
colores que ostentan. Arbitraron, en el primer tiempo, Antonio del
Sel, y por divergencias surgidas entre el "Atalaya" y el
"Muros", dejó de arbitrar en el segundo tiempo,
sustituyéndole José Martín. Los "equipiers" fueron muy
felicitados.
 |
| O Muros F.C. nos comezos da década de 1920 |
O
seguinte partido que atopamos do Muros FC tamén foi contra o
Atalaya, desta vez xogado no Porto do Son, o 10 de setembro de 1924,
con clara vitoria dos sonenses por 4-0. Do
15 de agosto de 1926 data a vindeira presenza do fútbol de Muros nas
páxinas dos xornais, ese día visitou o campo de San Alberto de Noia
o "Deportivo" de Muros -segundo El
Ideal Gallego- ou o
"Muradano F.C." -segundo La
Voz de Galicia-. O
resultado foi avultado, un claro 9-0 a favor da Unión Deportiva
local, aínda que con desculpa: "La sequía reinante hace que el
campo esté cubierto de una 'mullida alfombra' de polvo, lo cual fué
un gran contratiempo para el equipo forastero, porque acostumbrado,
acaso, a contender en campos más firmes, patinaban con una
frecuencia grande, y esto unido a las nubes de polvo que se formaban,
y ser la primera vez que pisaban nuestro 'field', no veían el
esférico, y cuando rara vez a su alcance lo tenían, la blandura del
terreno les impedía que sus 'chuts' fueran eficaces. Puede decirse,
pues, que el 'match' fué jugado por los once del 'Unión Deportiva'
contra uno solo del 'Muradano', el portero, el cual estuvo
afortunadísimo parando 'goals', que si no desplegara toda su
agilidad y maestría, no serían nueve los tantos hechos por el
equipo local, serían todos los que se prometiera, pues al no haber
jugadores contrarios, era una desventaja enorme tener que luchar uno
contra once" (La Voz
de Galicia,
18.8.1926_2). O 24 de agosto
de 1926 dise nas páxinas de El
Pueblo Gallego que o
Galicia F. C., de Vilagarcía de Arousa, viaxa a "jugar a Muros,
con una selección de aquella localidad, inaugurándose con este
motivo un campo de fútbol en aquella bella ciudad".
En
maio de 1927 no campo de Santa Irene do Porto do Son, enfrontáronse
"los equipos 'Muros', de Anido (Muros), y el infantil 'Atalaya',
de esta localidad", con vitoria dos sonenses por 2-1. O 1 de
novembro dese mesmo ano, os xuvenís do Atalaya devolven
a visita, nun encontro
rodeado de
moitos incidentes, algo
habitual en
Muros segundo a crónica de
El Pueblo Gallego
(5.11.1927_13):
El
martes, día primero, se trasladó a la vecina villa de Muros el
equipo "infantil Atalaya" de esta localidad, el cual
después de una reñida lucha y de tirar fuera dos penaltys ganó al
equipo local y propietario del campo por uno a cero.
El
público muradano, que durante el partido no cesó de insultar a los
forasteros, continuó su hazaña cuando los nuestros salían del
campo, e incluso no se quería dar a nuestros jugadores que para ir
al partido (?) habían dejado en una de las casas contiguas al campo.
Si
la entrada fué fría, fué ardiente sin embargo, la salida, puesto
que el "respetable" que asistió al encuentro, alentado por
sus representantes futbolísticos y engrosado por la gente que estaba
en el paseo (?) nos acompañaron al muelle chillando de manera
infernal y despidiéndonos con insultos... y pedradas, llegando al
extremo de tener que parapetarnos tras de los cuarteles del barco, a
pesar de lo cual tuvimos heridos aunque leves.
Todas
las veces que se traslada a Muros nuestro equipo sucede algo parecido
y como gallegos sentimos que estos actos se realicen en nuestra
hermosa región, y rogamos a las autoridades pongan coto a tales
desmanes, de los que no puede hacerse responsable al noble pueblo de
Muros.
Evidentemente non só se xogaba ao
fútbol na capital municipal, pois este deporte tamén se practicaba
en Esteiro. Manuel Torres, no seu libro De Esteiro Fútbol Club a
S.C.R.D. Esteirana, fala de que o fútbol trouxérono aquí desde
a ría de Arousa aqueles que viñan traballar no sector conserveiro,
procedentes fundamentalmente da Pobra do Caramiñal. Data os
primeiros pasos contra 1918, e os partidos eran nun terreo público
situado onda a praia de Parameán, denominado Artón. Partidos polas
festas, entre os dun lado ou outro do río, casados contra solteiros,
e xa andando o tempo contra os doutras vilas. Nós non atopamos na
prensa un partido do equipo de Esteiro ata 1927, mais seguramente
habería outros antes. O 13 de novembro de 1927 o Atalaya do Porto do
Son viña por mar, acompañado de 200 afeccionados, para enfrontarse
ao "F. C. Deportivo Esteiro", gañándolle por 1-4.
O 8 de xullo de 1928 a "Unión Deportiva" de Esteiro
trasladábase á Serra de Outes para contender contra o Sporting
Serrano local, equipo este que venceu por 2-0.
No mes de xullo de 1928 aparecía na
prensa un novo conxunto na capital, o Fortuna F. C., que
parecía que viña substituír ao Muros FC, do que non volveremos oír
falar ata dentro de varios anos.
Con todo, no partido disputado o día
15 aínda non temos constancia de ser un novo equipo, pois o cronista
local de El Pueblo Gallego (20.7.1928_10) segue a falar
do Muros FC, que se impuxo por 2-1 ao Atalaya:
A
las cinco de la tarde dio comienzo el partido en el campo de Anido,
que estaba abarrotado de público.
Los
equipos alinean a las órdenes de un excursionista del Són.
Muros:
Romaní; Patiño, Salero; Camello, Martínez, Toñito; Díz, Novoa,
Suárez, Tipo, Gómez.
Desconocemos
los nombres de los jugadores del Són.
Quince días despois houbo
devolución de visita, e o cronista -desta vez de Porto do Son- do
mesmo xornal presenta o equipo muradano como Fortuna FC, e corrixe a
crónica anterior: "El partido que en el pasado día 15
celebraron estos equipos terminó con empate a un gol, pues el
segundo tanto muradano lo anuló el árbitro por ejecutar un córner
con las manos". Neste encontro do 29 venceu o Atalaia por 2-1, a
pesar de contar con catro reservas. E facía gala o cronista destes
xa clásicos enfrontamentos entre os de Muros e os do Porto do Son:
"Con este resultado sufre Muros la octava derrota, sin conseguir
batir ni una sola vez, de los nueve partidos jugados, al Atalaya"
(El Pueblo Gallego, 2.8.1928_11).
E chegou o que tiña que chegar, un
derbi entre os de Esteiro e os de Muros. O primeiro do que temos
constancia foi o 2 de decembro de 1928, partido do que temos a
crónica feita desde o bando visitante (El Pueblo Gallego,
7.12.1928_9):
El
domingo día 2, se desplazó nuestro equipo Fortuna F. C. con cuatro
reservas, a la vecina villa de Esteiro. A las órdenes del árbitro
asturiano, forman los equipos del modo siguiente:
Fortuna
F.C.: Isidro; Patiño, Suárez; Julio, Martínez, Chochito; Otero,
Caamaño, Camello, Romaní, Tages.
Da
comienzo el match eligiendo campo los de Muros a favor de viento.
Saca Esteiro, pero pronto se hacen con la pelota los nuestros, que se
lanzan en tromba hacia la portería contraria, y en el momento en que
se disponía a chutar Camellito le sale al paso el portero, rodando
ambos.
Un
defensa esteirano da una patada en la cara a Camellito, que le hizo
retirarse por un momento, castigando la falta el árbitro con un
penalty, ejecutando dicho castigo Suárez y marcando el primer tanto
a los cinco minutos de juego. Con este gol se enardecen los nuestros,
pasando Martínez a centro delantero y Camellito a interior por
hallarse lesionado. Ambos se entienden admirablemente. Vuelven a
hacerse con la pelota los esteiranos, despejando nuestro defensa, que
está jugando bien. Se hace dueño de la pelota Tages, corriendo la
línea y da un centro estupendo, pero Camellito no quiso rematar
pasándola a Martínez y este a Romaní, que chuta marcando el
segundo tanto. Se encorajinan los esteiranos, pero los nuestros no
dejan pasar ni una sola pelota anotándose un chut de los esteiranos
que el nuevo portero, Isidro, bloca estupendamente con seguridad.
Vuelven
los de Muros a dominar la situación consiguiendo la pelota Otero y
corre la línea, centra y Martínez, bien colocado, chuta marcando el
tercer y último tanto. Así termina el primer tiempo.
Segundo
tiempo. Saca Muros, llevando la iniciativa, pero los esteiranos no se
dedican más que a tirar hachazos a las piernas de los contrarios
lesionando a tres de nuestros jugadores, pero ni con esto dejan los
de Muros de ser dueños del terreno, y viendo los de Esteiro que les
amenazaba una gran derrota, se retiran del campo faltando quince
minutos para terminar, dando el árbitro la victoria a los de Muros
por tres a cero.
Comentarios.
Isidro, en lo poco que actuó, bien y seguro en las estiradas; los
defensas Patiño y Suárez los mejores del campo y los demás en
conjunto bien.
O 24 de marzo de 1929 volve o
Fortuna a Esteiro e volve vencer, aínda que desta vez pola mínima
(0-1). O cronista muradán non ten dúbidas do potencial do seu
equipo: "El Fortuna sigue siendo invencible. Hoy cuenta con muy
buenos jugadores, como lo son Juanín, Portals, Heriberto, Manolín y
otros (...). El Esteiro demostró ser equipo mucho más inferior al
nuestro, a pesar de ser reforzado con dos jugadores como Martínez y
Romaní, que hace poco pertenecían al Fortuna" (El Pueblo
Gallego, 29.3.1929_2). Nos seguintes días houbo prensa
contracrónicas do partido, no que os esteiráns acusaban aos
muradáns de retirarse cando faltaban 25 minutos, e os segundos
negaban o feito, quedando todo nun reto final entre os dous equipos
para un vindeiro partido.
Mentres, o 7 de abril o "Deportivo
Esteirano" recibía ao Sporting Club Serrano outiense, nun
encontro que remataba en empate (1-1), e o día 21 chegaba o
Sindicato F.C., do Cruceiro de Roo, que acabou co mesmo marcador.
Aquí vemos un anaco da longa crónica de El Pueblo Gallego
(25.4.1929_9-10):
El
domingo 21 de los corrientes se desplazó a la hermosa villa de
Esteiro nuestro primer equipo, Sindicato F. C., para contender en
match amistoso con el Deportivo local.
A
las 6 (hora oficial) salen los equipos, y don Manuel Esperante,
presidente del Sporting Club Serrano, alinea a los equipos de la
siguiente forma:
Sindicato:
Torpedero; Victoriano, Pais; Juanito, Ramiro, Pais I; Gándara,
Avelino (Quico), Alejandro, Arufe y Antonio.
Deportivo:
Mudo; Vidal, Tindo; Luis, Chuco, Perenecos; Enrique, Pexego (o
Pabía), Martínez, Aurelio y Casiano.
(...)
En el Sindicato se alinearon Victoriano, Torpedero y Quico del
Sporting, y en el Deportivo Esteirano jugó el gran delantero centro
Martínez, del Fortuna Muradano.
Se
distinguieron por el Deportivo local Mudo, Vidal, Chuco y Martínez,
que estuvo enorme.
Por
el Sindicato, Torpedero, Arufe, Ramiro y Victoriano, que fué el
mejor de los 22.- QUICO.
O 4 de agosto, o Deportivo Esteirano
volve recibir ao Sporting Serrano, que vence pola mínima (0-1), nun
encontro no que destacan polos locais Mudo, Chuco, Ernesto, Enrique e
Tinolo. O campo de Esteiro debía ser un dos mellores da volta,
porque cando se enfronten o 22 de setembro o Sporting Serrano e mais
o Fortuna, vano facer no terreo esteirán. Por certo, este partido
rematou co inusual marcador de 0-0, a pesar de que para o cronista
muradán o Fortuna foi superior, e nos rivais non todos eran da
Serra: "A las órdenes de un árbitro noyés alinearon los
equipos, haciéndolo el Fortuna así: Isidro; Patiño, Rey, Tirito,
Manolito, Nicolás; Romaní, Olegario, Martínez, Camellito y Novoa.
La formación del 'Sporting' se desconoce por estar integrada por una
selección Serrano-noyesa" (El Pueblo Gallego,
28.9.1929_12). O día 4 de outubro, no mesmo xornal, un xogador do
Sporting replica ao cronista muradán, indicando que o árbitro non
era de Noia, senón o seu xogador Pedrito, que estaba lesionado, como
varios doutros integrantes do equipo, polo que se reforzaron con tres
xogadores de Noia, e ademais criticaba que os muradáns se retirasen
faltando dez minutos cando o dominio dos outienses era total. A
disputa quedou nun reto para un novo encontro: no Porto do Son ou en
Noia. Pero o caso é que deixamos de atopar partidos de fútbol dos
equipos do concello de Muros, a pesar de que en maio de 1930 o
Deportivo Esteirano lanza retos aos equipos da zona, preferentemente
ao Atalaia.
Vai ser pola festas de San Pedro de
Muros de 1932 cando volvamos ter noticia do fútbol muradán. Neste
caso temos "un partido de fútbol entre los equipos Victoria F.
C., de Noya, y el Muros S. C. Este se presentó reforzado con
Vicente, jugador del Santiago Sporting y Bosco, de Vigo, que actuó
de delantero centro" (El Pueblo Gallego, 10.7.1932_7). O
triunfo foi para os noieses por 2-3 ante un novo equipo local (?). O
5 de febreiro de 1933 no campo de Santa Irene do Porto do Son o
Atalaya dise que se enfronta ao Muros F. C. "en el cual figuran
elementos que el pasado año vimos en el Compostela: una gran pareja
defensiva y un excelente delantero centro" (El Pueblo
Gallego, 8.2.1933_12). Así e todo, venceron os locais pola
mínima (2-1). Este mesmo resultado é o que se vai dar o 2 de xullo
no enfrontamento entre o Muros FC e o Noia FC no campo de Louro, do
que ofrece El Ideal Gallego (4.7.1933_5) ampla crónica da que
extraemos o comezo:
Partido
verdaderamente emocionante el que presenciamos en el campo de Louro.
Días antes del encuentro todo era animosidad y ansia de batirse por
parte de los contendientes. El campo aparece totalmente abarrotado,
la llanura que lo circunda se encuentra también imponente; el
público impaciente espera la salida de los jugadores. A las seis y
cuarto hace acto de presencia el Muros, que es ovacionado;
seguidamente aparece el Noya, que es también muy aplaudido. Arbitra
el señor Ballesta. Alinean: Muros: Barreiro, Jacobito, Caamaño,
Antonio, Chicho, Barroso, Olegario, Eduardo, Guianzo, Suárez y Tipo.
Noya: Patapio, Quico, Manolo, Carreño, Torpedero, Abelardo,
Secundino, Cebollo, Bravo, Rubichi y Chimino.
Nunha entrevista a Pepe París, un
dos xogadores muradáns dos tempos da IIª República, asinada por un
tal Luma (El Ideal Gallego, 19.3.1978_14), este recorda que en
1932 existía o Muros CF, no que xogaban Ignacio, Juanito, Olegario,
Heriberto, Nicolás, Checho... Pero tamén fala neste tempo da
existencia doutros clubs:
En
Muros había varios equipos de fútbol, incluso infantiles, con tal
afición y empuje que tenían nombres como Ciclón y Os Balas. Pero
de verdad y serio fue el equipo llamado Club Breogán. En este equipo
estaba lo mejor del deporte y lo más entusiasta. Su alineación era
la siguiente: Suso; Bernardo, Sevito; Varela, Tonecho, Pepe Lojo;
Fernando Portals, Ignacio Sendón, Manolo de Xacobo, Gijo y Pepe
París. Fueron fundadores del club bajo la presidencia de don Luis
Lestón, entonces estudiante de sacerdote (de vocaciones tardías, ya
que era oficial del Ejército del Aire) y hoy sacerdote de
Esteiro-Muros. (...) Se jugaban campeonatos y nosotros participamos
en el de las Rías quedando en muy buen lugar, y vencimos en el
campeonato de Santiago de Compostela. Íbamos a jugar con Noya,
Puebla del Caramiñal, Puerto del Son, etc- Todo marchaba bien, pero
estalló la guerra y todos tuvimos que incorporarnos.
Non atopamos do Breogán máis
que un dobre enfrontamento contra o Athletic Club de Santiago. O
primeiro en Muros o 9 de decembro de 1934, con resultado de empate
(1-1), e o segundo o 1 de xaneiro de 1935 en Santiago: "En el
Stadium, a las tres y media, jugaron los equipos Breogán de Muros y
el Athletic Club de esta ciudad. Vencieron los primeros por tres
tantos a uno. Hemos de recordar que, cuando el Athletic se desplazó
a Muros empató a un tanto con dicho equipo" (El Pueblo
Gallego, 3.1.1935_9). Non sabemos se era o Muros ou o Breogán o
equipo que lle gañou 1-0 ao Noia FC o 1 de xullo de 1934, nin
tampouco o que perdeu en Porto do Son o 29 do mesmo mes. Este partido
trouxo rabo, con continuas contracrónicas na prensa. El Ideal
Gallego publica o 2 de agosto unha pequena noticia do partido
Atalaya-Muros (4-2), pero tres días despois a directiva do Breogán
enviaba unha carta afirmando que o club que xogara en Porto do Son
fora o infantil do Breogán, que só perderan por un gol de diferenza
a pesar da maior idade dos locais, e aproveitaba para lanzar retos
aos equipos infantís do Cee e da Pobra. O 15 de agosto volven á
palestra desde o Son para afirmar: “Primero. Que el equipo del Son
ha vencido al Muros F.C., único equipo que existe en esa villa, por
3-1. Segundo. El Atalaya del Son ha jugado infinidad de partidos
contra el Muros F.C. en los campos de ambos equipos, no habiendo
empatado ni menos perdido nunca. Tercero. En el equipo del Son nadie
llega a los 22 años, siendo en edad y condiciones muy igualados los
jugadores de ambos equipos” (El Ideal Gallego, 15.8.1934_5).
A polémica continuou durante todo o mes de setembro, e acabaron
lanzándose retos para volver xogar, sen que saibamos se chegaron a
facelo ou non, pois do fútbol en Muros a partir de aquí só temos
os citados partidos do Breogán co Athletic compostelán. No equipo
breoganista xogaban Varela, Choco, Suso, Bernardo, Pedrito, Manolo,
Gijó, Harito, Olegario, Juanito e Manolo.
Non temos máis datos do fútbol no
concello muradán antes da guerra que o ata aquí exposto. Tan só
temos que deixar constancia de que o 28 de outubro de 1933 se
inscribía no Goberno Civil o Monte Louro FC, sen que
atopásemos na prensa ningunha actividade deste club.
O fútbol na comarca de Noia
Imos analizar, por último, como era
a situación nesta comarca, pero facendo fincapé en só dous
concellos deles, os de Outes e Noia, deixando a un lado o de Porto do
Son -aínda que moi presente pola súa participación cos equipos da
redonda- e o de Lousame. No caso do concello de Noia non imos
pararnos no detalle, pois Noia xa era nos finais da década dos vinte
unha das vilas galegas nas que o fútbol arraigou con máis forza,
chegando a competir oficialmente.
O concello de Outes: Sporting
Club Serrano, Galicia FC, Sindicato FC e Tines FC
A proximidade deste concello ao de
Noia fixo que o fútbol triunfase axiña aquí, con bastante
actividade nos últimos anos da década de 1920, tanto na capital
municipal como nalgunha parroquia. O primeiro equipo que atopamos é
o propio da Serra, o Sporting Club Serrano. Aínda que, polo
que se desprende da crónica, houbera outros encontros antes, a
primeira vez que lemos unha noticia del é en El Ideal Gallego do
15 de setembro de 1927: "El domingo se celebró un nuevo partido
en el campo de Cotro entre los equipos infantiles 'Sporting Club
Serrano', local, y el noyés Trust Comercial". Como vemos, foi
un partido entre os equipos xuvenís, que remataría con empate
(2-2). Mais quizais xa antes se disputara un partido que podemos ler
no bonaerense El Correo de Galicia (30.10.1927_9), pois as
noticias que publicaban chegaban co lóxico atraso. Dicímolo, porque
na información falan da inauguración do campo de fútbol outiense,
nun relato onde podemos ver a aliñación local con nomes e apelidos
-curioso o dos diminutivos nos nomes-, nunha crónica incompleta que
non ofrece nin o resultado:
Con
extraordinaria animación y ante enorme gentío se inauguró el campo
de deportes de esta villa, viniendo a contender en match amistoso el
club "Hispano F. C." de Noya, reforzado con elementos del
club infantil de M. D. como Chichito, Colón, Sebastián y el Rojo,
contra el "Sporting Club Serrano" local.
Alinearon
por el equipo local: Juanito Gómez, Alejandro Ovicedo, Pedrito
Roldán, Paquito García, Pepito Pérez, Manolito Lago, Alfonsito
García, Manolito García, Salvador Campos, José Martínez y
Claudinito Antón.
Momentos
antes de dar principio el encuentro, los capitanes de ambos equipos,
acompañados del árbitro, saludaron a la presidencia, donde se
encontraba la capitana del equipo, encantadora señorita Luisita
González Añón, la cual salió al campo con los capitanes en honor
del equipo forastero. El capitán del Club "Hispano F. C."
le entregó un hermoso ramo de flores.
O 8 de xullo de 1928 o Sporting Club
Serrano recibe no seu campo ao Deportivo Esteirano, ao que vence por
2-0 coa seguinte aliñación: "Juanito; Romero I, Romero II;
Claudino, Muradano, Quico; Rua, Ramiro, Leopolodo, Radical y Rolao.
El árbitro José Sotelo, imparcial. Por los de casa se distinguieron
Juanito, Romero II y Ramiro" (El Pueblo Gallego,
12.7.1928_8).
Como dixemos, tamén o fútbol
chegou a outras parroquias do concello. O primeiro exemplo témolo na
de Tarás, que tamén tiña equipo: o Galicia F. C., do que só
lle coñecemos este partido, seguramente xogado na Serra (El
Pueblo Gallego, 22.7.1928_19):
En
el campo de deportes de esta villa se celebró el día 15 un partido
amistoso entre el Arenas Noyés y el Galicia F. C. de Tarás. Nuestro
equipo, o sea el Galicia, alineó de la siguiente forma: Castro,
Pérez, Arestiño. Arturo, Julito y Paco, Ramiro, Antonio, Felipe,
Alborés y Castelo.
A
las seis da comienzo el partido; escogen campo los forasteros, que lo
hacen a favor de viento y esto da lugar a que se luzca el meta
Castro. A los nueve minutos pasan los delanteros a los defensas,
amagando un goal seguro; pero Castro se tira a los piés del
delantero, evitándolo. Se hacen con el balón los delanteros locales
y chutan alto.
Tienen
otra arrancada los forasteros y chutan y Castro para bien.
A
los 30 minutos de juego hay una mano en el área, contra los locales,
que se castiga con la pena máxima consiguiendo el primer goal de la
tarde y único para su equipo y así termina el primer tiempo con 1-0
contra los locales.
Comienza
el segundo tiempo con dominio alterno. Los locales acomenten mucho la
portería contraria, y a los 27 minutos consiguieron el goal del
empate.
A
los 37 minutos, hay una mano en el área contra los forasteros,
siendo tirado por Ramiro que falla.
En
estos últimos minutos dudan los forasteros por conseguir el
desempate, pero Castro no deja pasar nada y así termina el partido
con un empate a un goal.- Especht.
Outra parroquia futboleira era de
Roo, que tiña campo propio -con lixeira pendente, polo que parece-
no lugar do Cruceiro de Roo. Ali, o 17 de marzo de 1929 enfrontáronse
o titular, o Sindicato F. C. (club supoñemos que formado
sobre o Sindicato Agrícola que funcionaba na localidade), contra
outro equipo da capital municipal, o Tines F. C. (El Pueblo
Gallego, 21.3.1929_8):
El
domingo, día 17, se jugó en el Crucero de Roo un interesante
partido de fútbol entre los equipos Sindicato, local, y Tines F. C.,
de Outes.
A
las órdenes de un aficionado local, alinean los equipos, que lo
hacen en la siguiente forma:
"Tines
F.C.": Quico, Suárez, Pepito, García, Dosindo, Guzmán,
Claudino, Eliseo, Ramón, Alfredo y Tomás.
Sindicato:
Blanco, Martínez, Pais II, Americano, Marcial, Ruiz, Rey, Pais I,
Ramiro, Losada y Gándara.
Corresponde
escoger campo a los forasteros, que lo hacen a favor de sol y
pendiente.
(...)
A los tres minutos se produce una mano de los locales en mitad del
campo. Bien ejecutada por Suárez, recoge el pelotón Claudino, que
está excelentemente colocado, y lanza un buen shot logrando el
primer goal para los "tinistas", en medio de una gran
ovación. (...)
El
segundo [tempo] se inicia con unos ataques de los locales, que buscan
codiciosos el empate. A los tres minutos de comenzar hay una buena
combinación de los forasteros con un pase de Claudino a Ramón, y
éste dribla a los backs, chutando para conseguir el segundo goal
para el Tines.
Sigue
el juego con frecuentes alternativas y en un momento de dominio del
Sindicato, Gándara recoge un pase, dribla a la defensa y a dos
metros de la portería chuta fuertemente, marcando el único tanto
para su equipo. (...)
El
match concluyó con el triunfo del Tines por 2 a 1.
Comentarios:
por el Sindicato estuvo bien el trío defensivo, Rey regular y los
demás cumplieron.
Por
el Tines, Romero, en lo poco que actuó, muy seguro, así como el
trío defensivo. Ramón y Pepito, bien.
El
árbitro gustó mucho por su imparcialidad y clara visión del juego.
O 7 de abril de 1929 o Sporting Club
Serrano viaxou ata Esteiro para enfrontarse ao Deportivo local, en
partido que rematou con empate a un gol, logrado o visitante por
Manolito. O día 21 do mesmo mes quen visitaba Esteiro era o
Sindicato FC, obtendo igual resultado no marcador, como vimos na
crónica publicada no apartado do fútbol en Muros. E volverase xogar
en Esteiro o 4 de agosto un partido do Sporting Club Serrano, agora
acadando a vitoria por 0-1 (El Pueblo Gallego, 8.8.1929_3):
El
domingo 4, se desplazó a la vecina villa de Esteiro nuestro primer
equipo, el S. C. Serrano, para contender con los bravos muchachos del
Deportivo Esteirano.
A
las seis y media, hora oficial, el presidente del Sporting, M.
Esperante, alinea a los equipos como sigue:
Sporting
Club Serrano.- Juanito; Victoriano, Pedrito; Quico, Juanito, Notario;
Benigno, Pepiño, Alejandro, Manolo, Ramiro. (...)
Por
los sportinguistas se distinguieron todos en general, sobresaliendo
Manolo, Pepiño, Alejandro y el trío defensivo, que estuvo enorme.
Una
vez más, los bravos sportinguistas demuestran que van afianzándose
en cada partido que celebran, excluyendo los personalismos y
aumentando la mejor clase de juego.- F. GARCÍA.
Francisco García 'Quico' era o
correspondente de El Pueblo Gallego na Serra de Outes e a el
debémoslle as crónicas publicadas neste xornal, algunhas delas ben
amplas. Por el sabemos que o 1 de setembro o Sindicato FC impúñase
ao Brión FC no Cruceiro de Roo por 2-0, con goles marcados por
Gándara e Pais II. O vindeiro partido dos do Sindicato vai ser
contra os seus veciños do Tines FC, equipo este de quen di Quico que
é o "infantil del Sporting Club Serrano" (El Pueblo
Gallego, 18.9.1929_3). Tras varios aprazamentos, o 22 de setembro
xogaron o Fortuna FC de Muros contra o Sporting Club Serrano no campo
de Esteiro, nun encontro que rematou sen goles e no que o cronista
muradán reclamou que os de Outes xogaron con moitos xogadores
noieses, o que trouxo días despois unha réplica dun dos integrantes
do equipo da Serra, como vimos no apartado do fútbol en Muros.
Moitos goles no partido entre o Sindicato e o Tines (3-3), que trouxo
na crónica de El Pueblo Gallego (7.11.1929_2) unha constante
confusión do nome destes últimos:
El
viernes día 1º, fué al Crucero de Roo, nuestro primer equipo
infantil Río Outes F. C., para contender con el equipo del Sindicato
local.
El
primer tiempo terminó con 2 a 0 favorable a los tinistas, pero en el
segundo tiempo se impusieron los locales y lograron nivelar el
partido a 3, terminando así el encuentro.
El
empate fué justo, aunque mereció ganar el Río Times [sic], pues se
les anuló un goal injustamente. Los mejores del Sindicato fueron
Pais II, Rey y Cachón, que marcó 3 goals; del Times, Manolo,
Pepiño, Benigno y Quico; la defensa, malísima, pues dos de los
goals del Sindicato se debe a la mala actuación de Pepito, que
estuvo desastroso.
O último partido que atopamos do
fútbol en Outes data do 1 de xuño de 1930, e enfrontou ao Sporting
Club Serrano co Trust Comercial de Noia (El Pueblo Gallego,
4.6.1930_2-3):
Por
venir retrasados los jugadores del Trust Comercial, empieza el
partido a las seis y media y don José Sotelo, maestro nacional de
esta villa, alinea a los equipos del modo siguiente:
Trust
Comercial: Juanatey, Pepe y Anatol; Ramón, Pazos, Hidalgo, Creo,
Fontán, Luis, Guillermo y Valentín.
S.
C. Serrano: Corcubico, Rodríguez y Suárez; Jesús, Quico y Tomás,
Gándara, Claudino, Martínez, Manolo y Molinos.
Goals:
S. C. Serrano, 5 (Claudino, 3; Manolo, 2).
Trust
Comercial, 4 (Fontán, Anatol, Valentín y Creo).
Está
el campo abarrotado de público y empieza el partido en medio de gran
entusiasmo por parte de los noyeses, (...)
Con
unas cuantas arrancadas de los noyeses termina el primer tiempo, con
dos a uno favorable a los forasteros.
El
segundo tiempo lo arbitra don Alejandro Blanco, de Noya. (...)
...terminando el partido con victoria del Sporting por 5-4.
Por
los de casa se distinguieron Claudino, Manolo y Martínez. Los medios
cortando juego, bien y la defensa estuvo enorme, sobresaliendo
Suárez. Por Noya, Creo por deportividad y Anatol, muy duro. El
arbitraje de don José y don Alejandro, estupendo. El Sporting alineó
cuatro reservas.- "Quico".
O concello de Noia: o Noya
Sporting Club, Noya FC, Ideal Gallego FC e Unión Deportiva
Noia foi, como dixemos, o concello
con máis temperá e maior aceptación deste deporte na nosa costa.
Valéndonos dun artigo anónimo, que baixo o título "Noya
deportiva" se publicou en El Pueblo Gallego do 24 de
agosto de 1927, podemos falar das primeiras manifestacións
organizadas de fútbol nesta vila: "Allá por el año 1911, que
es a donde alcanzan nuestros recuerdos, empezó a cultivarse en
nuestra villa el noble deporte británico, que actualmente con tantos
adeptos cuenta. Fué el España F. C. el fundador de la
dinastía balompédica noyesa y a los pocos meses de su constitución,
en una tartana de alegre cascabeleo, recibimos la primera visita de
un equipo forastero que con el nombre del 'Tambre F. C.' nos envía
la villa de Negreira, inaugurando con una victoria nuestra vida
deportiva. Con este triunfo adquiere vigor el fútbol, apareciendo
varios equipos como el 'Galicia Invencible e Infernal',
que con sus luchas crean rivalidad, haciendo afición. De la fusión
de éstos últimos nace el Sporting Club, que capitaneado por
Antonio Hermoso del 'Univesitario' de Deusto, hace entrar el fútbol
noyés en una nueva fase: empieza a conocerse el juego de conjunto y
practicarse el verdadero Asotiattión. Días de gloria nos dió el
Sporting, pues en el año 1918 en que se constituyó, cuenta como
victorias todas sus actuaciones, habiendo contendido contra los
mejores equipos de Compostela y ostentando el título de campeón del
partido judicial. (...) Figuraban como ases en esta época Martínez,
Garreño, González, Rubio, Molina, Tatín, Julián, Díez, Hermoso,
Sáez, Roura y Leoncio. Fué el fundador y presidente de esta
sociedad, el distinguido sportman, don Severiano Leizeaga Sieira. La
ausencia de la mayoría de los titulares trajo consigo una crisis en
el deporte, acrecentada con la construcción de una plaza de toros en
el campo de juego, echando por tierra durante varios años el
tinglado futbolístico".
 |
| Unión Deportiva de Noia, 1926 |
Así pois, desde o España FC,
pasamos polo Galicia Invencible e polo Infernal, clubs estes que se
fusionan para dar lugar ao Noya Sporting Club, fundado en 1918.
Ricardo Güeto, no seu libro Noia C.F., 1928-2001, data o
inicio deste club incluso antes, en 1916. Na prensa, sobre todo na
compostelá, atopamos algúns partidos. O primeiro deles data do mes
de agosto de 1919 e o seu rival é o Athletic Compostelano, en dobre
confrontación (El Noticiero Gallego, 28.8.1919_1):
Con
objeto de resarcirse de la derrota sufrida el pasado domingo en la
cercana villa de Noya por el equipo local de football "Athlétic
Compostelano", irá nuevamente el día de San Ramón a jugar con
el "Noya Sporting Club", acompañándole en la excursión
gran número de aficionados ávidos de presenciar el reñido match en
que los compostelanos piensan tomar la revancha para que su honor
quede a salvo ante la afición gallega y ante sus numerosos
admiradores de Santiago.
O 21 de maio de 1920 El
Compostelano anuncia para o domingo 23 un partido no campo de
Santa Isabel entre o Rápido FC local e o Noya Sporting Club. O día
24 o mesmo xornal fala de que estes equipos xogaron en Noia, con
vitoria do Rápido por 2-3 (El Ideal Gallego, dous días
despois, poñerá que o resultado foi 0-3). Para o 11 de xullo
anunciábase outro enfrontamento entre eles en Santa Isabel, que
desta vez si se disputou en Santiago, vencendo os locais por 4-2. Non
sabemos se aínda era o Noya Sporting Club ou outro novo o que en
agosto de 1922 viaxou a Boiro para enfrontarse ao equipo local polas
festas (gañaron os locais por 3-2).
E é que, despois da desaparición
do Sporting, formáronse dous clubs na vila de San Marcos, o Noya
F.C. e o Ideal Gallego F.C., que, segundo o artigo anónimo
antes aludido de 1927, "sin recursos y sólo a fuerza de
voluntad se sostienen, interesando sus luchas de tal manera que
llegan al apasionamiento". Ricardo Güeto dinos que o Ideal
Gallego aparece en 1924 baixo a presidencia de Santiago Carballal,
que era un santiagués condutor da liña Santiago-Noia, e ao ano
seguinte fala da creación da Unión Sportiva (que cremos que
confunde co Noya FC). A primeira información do Noya FC data dun
partido xogado o 25 de marzo de 1925 contra unha selección de
ex-xogadores do Noya Sporting Club, vencendo o novo equipo por 4-1
(con goles de Creo, Generoso, Albéniz e Toñito para os primeiros, e
de Domingo para os segundos). Do Ideal Gallego FC tamén temos
partido ese ano, xogado en Boiro ante o Barraña FC, no que os
noieses aliñaron o seguinte equipo: "Gómez, Pérez, Amador,
Sarmiento, Abeijón, Fernández, Martínez, Pestoni, Vázquez, Rubich
y Louro. (...) Arbitró Stone. En el primer tiempo, por indisposición
de un equipier del 'Ideal', fué sustituido por su presidente señor
Carballal, quien hizo un defensa con categoría de internacional"
(El Ideal Gallego, 21.7.1925_8). Con empate a un se resolveu
este partido.
Pero o principal problema destes
anos era a carencia dun campo de fútbol desde que en 1921 se
construíra a praza de touros. O 5 de abril de 1925 unha carta
asinada por ANILOM (Molina) nas páxinas de La Voz de Galicia,
solicitaba que as autoridades se puxesen de acordo para dotar a vila
dun terreo de xogo, como teñen outras vilas veciñas: "En todos
los sitios menos aquí la afición es secundada por el Ayuntamiento y
los vecinos particularmente. Cuenta nuestro pueblo la preferencia por
este deporte más de quince años, y hoy cuando hasta en las aldeas
hay campos para ejercitarlo, Noya no tiene más que un pequeño
terreno sin cualidades reglamentarias y que pertenece al campo de la
feria. (...) Lanzo pues la idea de que la corporación municipal
organice una comida integrada por el presidente de la sociedad 'Noya
F. C.', el del equipo 'Enchocho F. C.', algún concejal y uno o dos
comerciantes y fondistas". Non sabemos como se fixeron as
xestións, pero non ía tardar Noia en ter un campo de fútbol acorde
ás necesidades que demostraban os seus mozos. Nas páxinas do
bonaerense El Heraldo Gallego do 14 de febreiro de 1926 xa se
fala da existencia próxima dun campo debido ao ofrecemento do
vizconde de San Alberto, José Varela de Limia, que segundo Güeto,
vai ser cedido por un prazo de dous anos por unha cantidade de 150
pesetas anuais, que serán entregadas á Confraría de San Vicente de
Paul.
 |
| O Noia F.C., en 1930 |
O novo campo trouxo tamén outra
importante noticia, como vai ser o da fusión das dúas entidades
representativas de Noia. A pesar de que no mes de maio de 1926
vexamos os dous conxuntos xogando na Pobra do Caramiñal contra o
Pirelli local, a finais deste mes xa se fala da inminente fusión (El
Pueblo Gallego, 30.5.1926_15):
Ha
causado muy grata impresión entre la afición futbolística, la
fusión, a punto de realizarse entre los equipos Noya F. C. e Ideal
Gallego, pues es hora de que, contando con un hermoso campo en
construcción y habiendo aquí elementos buenos y suficientes, sin
tener que recurrir a fuera, como se venía haciendo, podamos formar
un equipo capaz de poner respeto a muchos de su misma categoría.
El
inteligente y entusiasta propulsor de los deportes en esta villa,
señor López Medina, tiene la palabra y esperamos que resolverá el
asunto inspirándose solo en el anhelo de conseguir triunfos para
Noya.
Francisco Javier López Medina,
recadador de contribucións en Noia, vai ser a figura clave neste
espertar do fútbol noiés. Grazas a el vaise producir a fusión dos
dous clubs nun novo: a "Unión Deportiva", que vai
ter a seguinte directiva: "don Gabriel Sánchez de Lamadrid,
presidente; don Javier López Medina, vice; don Eduardo González
Rivas, tesorero; don Severo [sic] Leiceaga Seiria, contador; don José
Rodríguez García, secretario; y don Miguel Maneiro Cobas y don
Santiago C. Carballal, vocales" (El Heraldo de Galicia,
14.2.1926_5). O 16 de xullo presentáronse no Goberno Civil os
estatutos do club para a súa aprobación.
O 18 de xullo de 1926 ían ter dous
acontecementos futbolísticos en Noia: a inauguración oficial do
campo de San Alberto e o inicio do Campionato de fútbol do
Partido Xudicial de Noia. Estaba formado este naquel momento polos
concellos de Boiro, Lousame, Noia, A Pobra do Caramiñal, Porto do
Son e Ribeira. No campionato van participar os equipos "'Riveira
F. C.', de Riveira, 'Pirelli', de la Puebla, 'Atalaya F. C.', del
Puerto del Son, y 'Unión Deportiva' local; los partidos se
celebrarán en el campo propiedad de este último equipo" (El
Pueblo Gallego, 16.7.1926_11). Destaca a ausencia do Barraña
Sporting de Boiro, pero segundo Antón Rodríguez Gallardo (no seu
artigo "As orixes do fútbol organizado en Boiro (1922-1927)"
publicado na revista Barbantia nº
11), a recente morte do seu presidente e a marcha de varios
xogadores impediuno. O novo campo de San Alberto ía servir de sede
para un campionato que ía ter como primeiro partido, e polo tanto o
inaugural, o que ía enfrontar ao Unión Deportiva contra o Atalaya
FC (El Ideal Gallego, 21.7.1926_8):
El
domingo último se celebró en esta hermosa villa la inauguración
del amplio campo que para deportes posee la Sociedad Cultural Unión
Deportiva. (...)
El
palco presidencial es ocupado por los delegados de los equipos
concursantes, que constituyen el Jurado; teniente de la Guardia
Civil, señor Bernal; Presidente honorario, don Pedro Varela de
Limia; capitana de honor señorita Joaquina Baltar y el señor López
Medina, presidente accidental de la floreciente Sociedad noyesa.
También hemos visto al joven y culto abogado don Juan Varela de
Limia y a su distinguida esposa; al Alcalde y tenientes señores
Mariño Neu, Liñares y Varela, respectivamente y otras
personalidades.
A
las siete y veinte minutos, ordenada la alineación de los equipos
por el árbitro señor Domínguez, de La Puebla, tiene lugar el
"kick-off" efectuado por la simpática capitana de honor
del equipo noyés acompañada previamente al terreno de juego por
ambos presidentes en medio de una entusiástica y clamorosa ovación.
Los capitanes de ambos equipos obsequian a Joaquinita con delicados
ramos de flores.
Y
eso fué el partido; de los que hay pocos en esta clase de juego.
Noventa minutos de emoción, de bonitas combinaciones entre muchachos
que prometen mucho más dándonos a veces la sensación de equipiers
de primera categoría por su colocación, serenidad y su arte en el
despliegue de las innúmeras jugadas que se sucedieron. El dominio
correspondió, desde el primer momento, al equipo noyés que confirmó
la superioridad derrotando al "Atalaya" por dos tantos a
cero. (...)
En
el segundo partido de campeonato, corresponde enfrentarse al "Riveira
F. C" y "Caramiñal Pirelli" de los pueblos de su
nombre. Arbitrará el señor Medina.- Z.
 |
| Xogadores do Celta e do Noia que xogaron un amigable en 1930 no campo de San Alberto |
O campionato tiña bos premios: "el
título de campeón, trescientas pesetas en metálico y copa de plata
donada por el presidente honorario del equipo noyense, don Pedro
Varela de Limia. El segundo premio consiste en el título de
subcampeón, ciento cincuenta pesetas y copa de plata del
excelentísimo Ayuntamiento de Noya; y tercero, una copa también de
plata, regalada por el virtuoso cura párroco de esta villa Dr. D.
Joaquín Sánchez Vázquez" (El Ideal Gallego,
31.7.1926_3). Quizais pola presenza de cartos en xogo os partidos
convertéronse en moi duros e disputados, tamén na prensa, onde os
cronistas de cada vila parecía botar gasolina ao lume. O resultado
foi a suspensión do campionato logo de tres xornadas, "por
desavenencias surgidas entre los equipos contendientes", dicía
a nota de El Ideal Gallego (10.8.1926_5). O Unión Deportiva
seguiu xogando ese ano varios partidos amigables, ante equipos da
zona coma o Muros, ou de máis lonxe, como o Júpiter santiagués, o
Galicia FC de Vilagarcía ou o Irene FC, famoso pola súa porteira e
capitá Irene González, equipo que deixou en Noia un raro
comportamento: "Creímos encontrarnos con un equipo de esos
correctos, de esos a que nos tienen acostumbrados la simpática
sociedad local y en su lugar, ¡oh, desencanto!, surge una horda de
fuertes 'chillones' cuyos gritos ensordecieron en campo y produjeron
primero, la hilaridad del público, luego la reacción, después la
protesta justificadísima ante el tosco lenguaje puesto en práctica
por unos jugadores que, a no conocer previamente al pueblo coruñés,
en general, este equipo lo hubiera puesto en ridículo" (El
Pueblo Gallego, 11.11.1926_11).
Un duro golpe para o equipo e para o
fútbol noiés chegou a comezos de maio de 1927 coa morte tras
repentina enfermidade de Javier López Medina, alma-máter do Unión
Deportiva. Mais a chama xa prendera e o club seguiu adiante con
éxito, con novos partidos ante equipos como os santiagueses Rápido
ou Compostela Sporting, o Redondela, o Bosco vigués, o Eiriña de
Pontevedra... No artigo anónimo do que xa falaramos publicado en
agosto de 1927 en El Pueblo Gallego resúmense os datos: "De
su valor da el historial que tiene, en año y medio de vida. Lleva
jugados 48 partidos, ganando 26, empatando 9 y perdiendo 13,
consiguiendo 133 goals a su favor por 75 en contra. Cuenta
actualmente con los siguientes jugadores: F. Creo, López, Barreras,
Joaquí, Alluit, Barbeito, Creo (R.), Toñito, Julián, Bravo,
Rubiche, Salanova, Louro y Arce. Seis copas y un banderín, son los
trofeos que ha conseguido. Tiene además un equipo infantil, cuyo
vistoso juego sorprende, no habiendo sido nunca derrotado hasta la
fecha y que es una esperanza para el porvenir". Era tanta a
febre que o fútbol espertaba, que ese mesmo mes podemos ler en La
Voz de Galicia (23.8.1927_2) un artigo titulado "El ocaso de
una leyenda", no que o autor "P. Y." afirmaba que os
noieses foron, desde tempos inmemoriais, asociados ao oficio de
zapateiros, pero...
paulatinamente
fué obrándose la metamorfosis y abandonaron todo trabajo manual y
toda ocupación que se tildara de menestral y prosaica. Y unos
dedicaron todos los afanes, todos sus entusiasmos al ensemismamiento,
al absorto, o... a jugar al fútbol, y otros, los que no se
conformaban con este "dolce far niente", los que en su
cerebro bullía un ansia de grandeza, de gloria, fueron a la
Universidad a estudiar leyes o Medicina. Por eso puede dividirse a
Noya salvo excepciones, naturalmente en tres bandos: en licenciados,
en 'contemplativos' y en futbolistas.
No mes de novembro de 1927 o club
inscríbese na Federación Galega de Fútbol, e sorprendentemente
faino co nome de "Noya F. C.", abandonando a Unión
Deportiva que creara López Medina. E fixo a inscrición porque quere
participar na Serie B do fútbol galego, o Noia vai competir
oficialmente. A Serie B era, por así dicilo, a segunda división do
Campionato Galego de Fútbol, torneo creado en 1905, e que desde a
temporada 1919-20 contaba cunha categoría inferior. Mais para ser
admitido pola Federación Galega aínda houbo que esperar. Durante o
ano 1928 segue disputando encontros amigables contra grandes
conxuntos, moitos deles no campo de San Alberto: Compostela Sporting,
Villagarcía FC, Rápido FC, Riveira FC, Eiriña FC, Santiago FC. Con
pesar recibiu a non inscrición do equipo para a temporada 28-29,
polo que seguiu durante o ano 1929 xogando partidos non oficiais,
aparecendo novos equipos por Noia como o Ferrolán coruñés ou o
Comercial vigués, ademais de vellos coñecidos como o Bosco ou o
Compostela.
Por fin a finais de 1929 se aproba a
inclusión do Noya FC na Serie B que ía dar inicio no mes de
decembro. Participaban esta temporada 1929-30 un total de 15 equipos
en Galicia, divididos en tres grupos de cinco; no Grupo B estaban o
Betanzos FC, Compostela Sporting Club, Santiago FC, Villagarcía FC e
Noya FC. Principiou o equipo noiés empatando na casa co Santiago, e
tras descansar na segunda xornada, perdía en Betanzos na terceira.
Isto levou a fortes críticas contra o equipo, pero a situación
mudou considerablemente, pois o Noia venceu nos cinco partidos
seguinte e chegou á última xornada con un punto de vantaxe sobre o
Compostela, que era o seu rival no San Alberto. Venceron os
composteláns 0-1, mais o Noia denunciou ao seu rival por aliñación
indebida no partido que xogaran contra o Santiago, feito que
refrendou a Federación, que proclamou aos noieses campións deste
grupo B. Polo tanto, o Noya acabou a liguiña con 5 partidos gañados,
1 empatado e 2 perdidos, con 19 goles a favor e 10 en contra, para un
total de 11 puntos, un máis que os composteláns.
 |
Intervención do porteiro noiés Creo, no partido da Serie B do Noia FC contra o Emdén coruñés |
Pasaba o Noia á segunda fase, que
era dobre: por unha parte, os tres campións (Noia, Alondras FC de
Cangas e Burgas Sporting Club de Ourense) xogaban unha liguiña entre
eles por un posto na Serie A, pero estes partidos formaban parte da
liga de promoción á Serie A, que xogaban estes tres equipos, o
vencedor da promoción dos subcampións dos tres grupos da Serie B
(de primeiras a Federación déralle o posto ao Compostela, pero ao
final xogouse e saíu vencedor o Español de Vigo), e os catro
últimos clasificados da Serie A (Eiriña de Pontevedra, Emdén da
Coruña, Racing de Ferrol e Unión Sporting de Vigo); os tres
primeiros e mais o campión da Serie B xogarían para a temporada
seguinte na Serie A xunto co Celta e Deportivo. Fíxoselles moi duro
o torneo aos noieses, que non puideron saír da zona baixa, loitando
co Español para non seren pechacancelas, feito que non conseguiría.
Aínda que colleitou resultados favorables contra grandes equipos,
como o empate co Racing (2-2) ou co Eiriña (4-4 en Pontevedra, 3-2
en Noia), fallou nos decisivos do campionato da Serie B, pois perdeu
os catro encontros contra Burgas e Alondras. Ao final, foi último
nas dúas clasificacións; na do Campionato de Promoción xogou 14
partidos, gañou 3, empatou 2 e perdeu 9; marcou 26 goles e recibiu
38 para un total de 8 puntos. Os xogadores que disputaron esta
campaña no equipo presidido polo avogado Germán Vidal foron Creo,
Mella, Fresco, Fernando, Paisal, Valeiras, Tapias, Rubiche, Bravo,
Guillermo, Louro, Quico, Rubio, Incio, Peri, Peldebé, Javier,
Colón...
Para a temporada seguinte, o Noya FC
volveu participar, a pesar de que días antes na prensa mostrábanse
pesimistas ao respecto. Pero o 26 de outubro de 1930 estaba disposto
no campo de San Alberto para recibir ao Betanzos FC, mais este non se
presentou. Ao final foron baixa os betanceiros nun grupo que era de
catro (con Compostela Sporting e Villagarcía FC), e que quedou de
tres. Os noieses xogaron o seu primeiro partido en Vilagarcía, onde
perderon 3-0, e volveron caer na casa contra o Compostela (1-2); na
segunda volta golearon aos arousáns por 7-1 e pretendían vencer en
Santiago para conseguir a segunda posición, pero o Compostela, xa
campión, volveu gañar 2-1, aínda que inmerecidamente segundo as
crónicas. Foi terceiro o Noia neste grupo B, con unha vitoria e tres
derrotas, nove goles a favor e oito en contra, para sumar só dous
puntos. Foi a última vez que participou o Noia neste campionato,
pois parece que, segundo informa R. Güeto, neste 1932 devolvéuselle
o campo de San Alberto ao que era o seu propietario.
O club seguiu xogando nos seguintes
anos partidos amigables, como o que vimos en Muros en xullo de 1933
ou en outubro en Porto do Son, onde tamén perdeu co Atalaia (3-0), o
que daba mostras de que o equipo ía a menos. O 13 de maio de 1934
viaxa á Pobra do Caramiñal para xogar no campo do Xobre co Puebla
FC, con resultado de empate (1-1), e aliñación visitante formada
por Patapio, Veiga, Chas, Carreño, Rubiche, Abeijón, Americano,
Manolo, X, Elías e Bravo. Xogaron o desempate o 10 de xuño e
venceron os da Pobra por 3-1, co Noia presentando este once:
Celestino, Ceboleiro, Elías, Camisas, Torpedero, Carreño,
Americano, Manolo, Bravo, Rubiche e Chumino. O 1 de xullo perde o
Noia na súa visita a Muros (1-0) ao igual que fará o 12 de agosto
cando vaia a Bertamiráns (2-1) ao campo das Pateiras polas festas da
Peregrina.
 |
Aliñación do Noia F.C. que xogou contra o Celta en febreiro de 1930 un partido amigable solidario tras a morte duns mariñeiros de Bouzas |
En 1936 xoga varios partidos, o
primeiro do que temos noticia foi o 14 de abril en Cambados, no que o
Juventud local se impuxo ao Noia. O problema do fútbol noiés viña
explicado na seguinte noticia: “Noya vuelve a sentir de cerca el
fútbol, y por no tener un campo apropiado es el único motivo de la
decadencia deportiva del pueblo” (El Ideal Gallego,
12.5.1936_5). Días máis tarde aparece a seguinte información:
“Unos cuantos jóvenes llenos de entusiasmo se proponen hacer
resurgir el fervor deportivo, antes tan grande, de la localidad; para
ello tienen en proyecto el arreglo de un campo que, por el momento,
servirá para celebrar animadísimos partidos de fútbol y un equipo
integrado por ‘serios’ futbolistas, esperando que la afición,
tan decaída, los aliente, para de este modo conseguir que en Noya
tengan los amantes del balón un rato de esparcimiento” (El
Ideal Gallego, 28.5.1936_5).
O primeiro deses partidos foi o 1 de
xuño contra o Rayo F.C. de Santiago, con vitoria local (3-2), aínda
que na crónica falábase do mal estado do campo, que seguramente
fose o do Triquinay. Unha semana despois o rival foi o Atalaia
de Porto do Son, que se viu amplamente superado (10-1). A pesar diso
non estaba contento o cronista noiés de El Ideal Gallego:
“los nuestros regular”. O xoves 11 xogou o Noia contra o
Sporting, novo club noiés que facía a súa presentación, pero que
se viu superado por 3-1. O 14 de xuño o Juventud de Cambados devolve
a visita a Noia, vencendo novamente (4-5); o 24 o Noia vence
comodamente ao Ribeira por 6-2, con goles de A. Baltar, I. Barcia e
Pestonit. O día 28 visita a vila noiesa o Racing San Lorenzo
compostelán, que se impuxo por 3-5, e o 5 de xullo foi unha
selección de Santiago a que se despraza a Noia para xogar co equipo
noiés que non tivo piedade e venceu por un contundente 8-2, aínda
que o cronista apunta a parcialidade a favor dos locais do árbitro
Louro. O Noia FC aliñou a Miro, Barcia II, Jesús, Carreño,
Torpedero, Abeijón, Salanova, Lucho, Manolo, Pestonit e Baltar II. O
12 de xullo os noieses foron a Ribeira para devolver a visita que
fixeran estes, pero o partido non chegou ao final por retirada do
Noia no segundo tempo, cando perdía 2-1, “por la escasa corrección
del Riveira F.C., que agotó absolutamente todos los medios más
antideportivos para resultar vencedor” (El Ideal Gallego,
16.7.1936_5). Foi este o último partido do Noia FC que coñecemos
antes de que se iniciase a contenda bélica en España.
Pero houbo en Noia outros equipos á
parte do club principal da vila, fose o Noya Sporting Club primeiro,
despois os Noya FC e Ideal Gallego FC, para fusionárense estes na
Unión Deportiva e tras federarse volver ser o Noya FC, había máis
equipos que xogaban ao fútbol. Como xa vimos cando repasamos o
fútbol noutros concellos da contorna, varios equipos noieses xogaban
eses amigables, equipos estes que tiveron unha maior o menor
duración. É o caso do Trust Comercial, que en setembro de
1927 visita a Serra de Outes, do Hispano F.C.,que fai o propio
un mes despois; no verán de 1928 vai xogar a Tarás-Outes o Arenas,
e en 1930 aínda seguimos atopando o Trust Comercial. Xa en 1932,
xogando posiblemente no campo do Triquinay, estaba o Victoria
F.C., e en 1936 xa vimos como nacía o Sporting, e tamén
había outros clubs como o Codia F.C., o Rayo Codia e o
Argón, aínda que estes tres só os atopamos xogando co
equipo infantil. Xa despois da Guerra Civil, un equipo que sobresaía
era o Area FC, para non tardar en volver o Noya CF nos inicios
dos anos corenta.