Copa da Costa. Palmarés e partidos xogados por cada club

O xalleiro Arana
levanta un dos
primeiros trofeos
da Copa da Costa

     Esta temporada dispútase a edición número 60 da Copa da Costa, que debera ser a 62 se non fose polas dúas edicións suspendidas a causa da pandemia da Covid. Nas 59 edicións anteriores participaron un total de 77 equipos, entre os cales atopamos moitos filiais, como podedes ver na lista de partidos xogados polos distintos equipos. A razón da súa presenza vén da prohibición de participar durante moitos anos aos equipos que militaban na Preferente e tamén durante algunhas tempadas aos da Primeira Rexional, pois tiñan os seus propios torneos copeiros (a Copa Galicia os de Preferente e a Copa Primeira os desta categoría). É por esa causa que equipos como o Noia, Cee, Fisterra, Corcubión, Xallas, Baio, Camariñas etc. deixasen algún ano de competir no prestixioso torneo copeiro costeiro. Outras veces a razón da súa non presenza era a desparición momentánea do club, que deixaba de xogar algunha temporada por determinados problemas (casos do Cee, Fisterra, Ponteceso ou Xallas entre os máis importantes). 

     Xa vos falamos hai tempo de moitas das edicións desta competición e agora toca facer balance. Así, temos que o equipo que máis temporadas participou na Copa da Costa foi o Ponteceso SD (leva 53 e este ano será a 54), seguido cunha participación menos polo CD Baio; o Buño SCD leva 50 (disputará a 51) e o Xallas FC unha menos cós oleiros (coa aclaración de que en tres edicións os xalleiros adoptaron o nome de Xallas de Santa Comba CF).

     O Xallas FC domina o palmarés de títulos, con 8 trofeos, revelándose este club como moi copeiro desde a súa fundación. Xa falamos nalgunha ocasión da famosa frase, que hoxe nos pode soar politicamente incorrecta, de Raso, presidente fundador do club xalleiro: "La liga para las mujeres y la copa para los hombres", que facía referencia á súa política de fichaxes de xogadores de categoría superior para disputar a Copa da Costa, o que lle valeu tres títulos e un subcampionato. Con todo, foi nos últimos anos cando o Xallas superou ao UC Cee, que con 7 trofeos ocupa o segundo posto, mentres que o CF Dumbría logrou a pasada campaña alcanzar o podio en solitario cos seus 5 títulos, deixando a Ponteceso SD e SD Fisterra con 4. Son o Xallas e o Ponteceso os que máis finais disputaron, cun total de 10, seguidos por Cee e Fisterra, con 9. Xa que logo, Ponteceso, con 6, e Fisterra, con 5, foron os que máis finais perderon, seguidos do Baio, con 4.

     Son ata o momento 26 os clubs que se alzaron co trofeo de campións da Copa da Costa, e outros 7 lograron chegar algunha vez á final sen lograr o ansiado trofeo. Como podedes apreciar, varios destes clubs xa non existen e incluso algúns abandonaron a Copa da Costa por outras copas, pero a maioría vai seguir disputando este ano a competición. 

     Se nos fixamos nas táboas dos partidos xogados no torneo, vemos que lidera a clasificación o Ponteceso, con considerable vantaxe de máis de 20 encontros sobre Xallas, Baio e Cee. Resulta curioso comprobar como os cinco primeiros clasificados corresponden a unha comarca distinta, coma se se erixisen no seus representantes para este torneo: o Ponteceso da de Bergantiños, o Xallas da Terra de Xallas, o Baio da Terra de Soneira, o Cee da comarca de Fisterra e o desaparecido Carnota da comarca de Muros. Tamén é significativo que este club carnotán, que deixou de competir en 2016, siga entre os equipos cabeceiros, aínda que neste factor tamén inflúe a celebración nos últimos anos de eliminatorias a partido único. En fin, aí vos quedan estes cadros nos que se explica a participación deses 77 equipos, e que este ano terá un novo membro coa presenta do Inter de Brens.

A liga de fútbol de Cee en 1939 (da que botaron aos de Corcubión)

 

O Cee FC en 1935 no Campo das Raíces [Foto: Caamaño]

Nos nosos artigos sobre a chegada do fútbol á Costa da Morte nos anos vinte do pasado século, coa súa popularización masiva nos comezos da seguinte, xa falabamos de que o golpe de Estado de 1936 e a posterior Guerra Civil supuxo un lóxico parón na celebración de partidos. Moitos deses mozos futbolistas foron chamados á fronte de guerra durante os tres anos que durou o conflito, outros sufriron as consecuencias dela polas súas ideas e viron perigar o seu traballo e incluso a súa vida. Pero dentro de toda masa había tamén excepcións, e quizais as posibilidades económicas das familias burguesas de Cee e Corcubión fixo que nestas vilas houbese unha ampla poboación xuvenil que logrou eludir a contenda militar. Pode ser esta a razón pola que xa en plena guerra se celebrasen numerosos partidos entre diferentes clubs destas localidades.

Con estas circunstancias, e coa Guerra Civil próxima a rematar (faríao oficialmente o 1 de abril de 1939), anúnciase mediado o mes de marzo de 1939 un “Campeonato Comarcal” de fútbol no que ían participar seis equipos. Eran estes o Huracán F. C., o Invencible F. C., o Junquera F. C. e o Once Leones S. D., os catro da vila de Cee; e o Corcubión F. C. e o Rápido F. C., da de Corcubión. En xogo estaba unha copa doada por Segundo Correa, ex-xogador do Fortuna vigués e do primeiro Junquera ceense, traballador na fábrica de Brens, que, como vimos no artigo dedicado ao fútbol en Cee nos anos vinte, fora o principal impulsor deste deporte na vila de Fernando Blanco de Lema. Os partidos do campionato disputaríanse no Campo de Raíces e a data de inicio estaba fixada para o 19 de marzo.

Ese día principiaba esta competición cun espectacular Junquera-Corcubión, que ía deparar un contundente resultado favorable ao conxunto corcubionés (0-5). Para o domingo seguinte, o 26, estaba prevista unha dobre confrontación: o Huracán-Once Leones e o Invencible-Rápido. Días despois, nas páxinas de El Ideal Gallego (2.4.1969), podemos ler que este último partido non se disputou “por haberse retirado del campeonato el Rápido y el Corcubión F.C.”. Debido a este feito, elabórase un novo calendario, aínda que dan por bo o partido disputado ese día 26 entre o Huracán e Once Leones, que rematara cun resultado de 0-6.

O 9 de abril, de novo nas páxinas de El Ideal Gallego, dáse o punto de vista do adestrador do Corcubión F.C. sobre esa suposta e sorprendente retirada dos dous clubs corcubioneses: “El entrenador del Corcubión F.C. nos escribe manifestándonos que su equipo no se retiró del campeonato organizado por el Junquera F.C., como se ha dicho, sino que fue eliminado de la competición en contra de su voluntad, achacando semejante medida al hecho de haber ganado al Junquera, en la primera jornada, por cinco tantos a cero y revelarse como probable ganador del campeonato. Según manifiesta el indicado entrenador del Corcubión F.C., el Rápido se retiró en señal de protesta por la conducta observada por los organizadores con el equipo corcubionés”.

Xa que logo, e despois da máis que probable expulsión do Corcubión F.C. e da retirada solidaria dos seus veciños do Rápido, o “Campeonato Comarcal” pasa a denominarse “Campeonato Local de Cee” cos catro equipos ceenses coñecidos. Xa vimos que a primeira xornada se disputara o día 26, polo que a segunda, o 2 de abril, deparou un Junquera-Invencible, que rematou cun contundente 8-0. O día 6, os do Invencible enfrontáronse ao Huracán, con empate final (4-4); pero non debía estar permitida a igualada no marcador porque estes dous equipos terían que xogar un partido de desempate. O 9 de abril volveu xogar o Invencible, nesta ocasión co Once Leones, que se impuxo por un claro 0-6. Á semana seguinte era o Junquera o que goleaba por 5-0 ao Huracán. O 19 de abril xogaban o Invencible e o Huracán o citado partido de desempate, que, en vista dos resultados acadados, serviu para dilucidar o terceiro e o cuarto posto. Os do Huracán venceron por 2-1.

Do mesmo xeito, os resultados do campionato depararon que o partido da última xornada entre o Junquera e o Once Leones servise para decidir o campión da liga. Debeu ser intenso o encontro porque rematou sen que se movese o marcador, polo que tivo que programarse un de desempate para o domingo seguinte. O 30 de abril a igualdade tamén presidiu o partido, pero nesta ocasión si que houbo goles, en concreto un para cada equipo. Tivo, pois, que celebrarse un novo encontro de desempate no campo das Raíces o día 7 de maio. E agora si que tivemos un vencedor claro, pois o marcador sinalou un 3-0 favorable para o Junquera, o chamado “equipo dos señoritos”, grazas a tres goles do seu dianteiro Michinel.

   El Ideal Gallego daba a clasificación final (incluía nela os partidos que remataran en empate) e os máis destacados de cada equipo no campionato. Así, salientou polo Invencible a Cerdeiras e a Berto; polo Huracán a Guillén, Dorna e Luis; polo Once Leones a Formoso, Mayán, Marcelino e Pose; e polo Junquera a Freire, Michinel, José, Mirucho, Sánchez e Sieso.

Cremos que non se volveu celebrar máis veces este campionato, pero si que se seguiron disputando moitos partidos en Cee e en Corcubión, entre os distintos clubs que había en cada vila, e tamén con outros doutras poboacións da Costa da Morte e da Coruña e de Santiago. Iso posibilitou que varios dos xogadores que ían destacando neses encontros estivesen no punto de mira de grandes clubs da nosa provincia, pero disto xa falaremos noutro artigo.

A PRIMEIRA LIGA DA COSTA XUVENIL (1968-69)

Miculita e Manín, protagonistas da
primeira Liga da Costa Xuvenil

No ano 1968 a Federación Galega de Fútbol atendeu a petición dos clubs da Costa e creou a primeira liga de xuvenís, logo de bastante tempo solicitándoa. Ademais, o ter equipo xuvenil permitía por aquel entón que tres deses rapaces puidesen xogar co equipo sénior, o que favorecía completar as aliñacións ante as lesións e sancións que se daban ao longo da temporada (aínda que, lembremos daquela aínda non se permitía facer trocos e só xogaban once en cada xornada).

  A Liga da Costa xuvenil deu inicio na temporada 1968-69, pero a Federación xa consentiu que aqueles clubs que se anotasen para xogala xa podían facer uso deses rapaces na anterior temporada 1967-68. E é que temos que retroceder a aqueles tempos nos que a Liga da Costa se xogaba na primavera e parte do verán e a Copa no que quedaba do verán e mesmo chegaba ao outono. Así, a campaña 1967-68 dos sénior iniciárase o 26 de marzo de 1968 e rematara o 23 de xullo, mentres que a Copa da Costa xogouse entre o 18 de agosto e o 6 de outubro. Con este calendario para os maiores, decidiuse que a competición xuvenil tiña que celebrarse antes da liga sénior, nos meses do outono e do inverno.

Na primeira Liga da Costa xuvenil participaron 8 equipos dos nove clubs que disputaban a liga sénior: CD Baio, SD Buño, UC Cee, SD Fisterra, Muxía CF, Ponteceso SD, Soneira SD e Xallas FC. A única excepción foi a do At. Bergantiños, que era filial do Bergantiños e este xa tiña o seu xuvenil disputando o Campionato Rexional, pois o club carballés dispuña de equipo xuvenil desde 1956. Tamén o Buño levaba dous anos competindo co cadro xuvenil na Liga de Arteixo, con meritorios resultados. Xa que logo, oito clubs históricos do noso fútbol daban inicio a esta competición de xuvenís. A liga estendeuse entre o 27 de outubro de 1968 e o 26 de xaneiro de 1969.

Os campos que viron os primeiros partidos oficiais de xuvenís foron A Arliña, co Muxía-Cee (2-0), O Frade co Ponteceso-Fisterra (0-4), O Balsiño co Baio-Buño (0-0) e o Municipal vimiancés co Soneira-Xallas (4-1).

A primeira volta acabou co Fisterra e o Soneira no alto da clasificación, con 12 puntos, seguidos polo Buño, con 9. Por abaixo, o Ponteceso non lograra puntuar. Pero no inicio da segunda volta a táboa foise apertando máis e a catro xornadas para o final, os fisterráns e soneiráns vían como os oleiros se poñían a un punto deles (16 por 15), xusto antes dos enfrontamentos directos. Na xornada 11ª o Fisterra recibía o Soneira e vencían os fisterráns, que ademais se aproveitaban do sorprendente empate sen goles do Buño en Cee (os ceenses só sumaron dous puntos na 2ª volta). Na seguinte xornada, o Buño conseguía gañarlle ao Fisterra por 2-0 e o Soneira facía o propio en Ponteceso para poñer un triplo empate a 18 puntos.

A xornada 13ª deparaba un Buño-Soneira, que remataba cun claro 5-2 para os locais, o que practicamente deixaba fóra do título aos vimiaceses. A cousa quedaba entre o Buño e o Fisterra, que nesta xornada gañara tamén con comodidade ao Xallas (4-1). Eran precisamente os xalleiros os que ían recibir ao Buño na última xornada, mentres que os fisterráns tiñan que desprazarse a Baio, dúas saídas en principio cómodas, pois os rivais ocupaban postos baixos na táboa. Contaba ademais o Fisterra coa vantaxe da golaveraxe a favor, polo que gañando no Balsiño era campión.

As cousas foron máis duras do agardado, xa que mentres o Buño gañaba en Santa Comba por un axustado 2-4, máis incerteza se deu en Baio, onde o cadro fisterrán só logrou gañar pola mínima (3-4). Iso si, era un resultado suficiente para proclamarse como os primeiros campións da Liga da Costa xuvenil. Neste Fisterra, como ben relata Gabriel Riveiro no seu Balóns a Corveiro, destacaban dous rapaces que se habían converter nuns dos máis grandes xogadores que viron os campos da Costa: Manín e Miculita.

Pola parte baixa, o Ponteceso levaba o farol vermello, pois tan só sumou 5 puntos (feitos nas catro últimas xornadas), dous menos que o Baio.

Clasificación final da 1ª Liga da Costa Xuvenil

Como vimos, a emoción presidiu esta primeira competición xuvenil, e moitos destes rapaces pasaron a engrosar as filas do equipo maior na Liga da Costa sénior que comezou en marzo. Foi o caso do Fisterra, que segundo se anunciaba en La Voz de Galicia (29.3.1969) presentábase na liga "con un conjunto completamente remozado. De antemano muchos dan al conjunto de la villa 'del cabo' como uno de los más cualificados favoritos. Esta primera salida a Mugía, nos dará el grado de potencialidad de este Finisterre 'juvenil'". Tamén o Buño anunciaba que ía botar man deles, e non lles foi mal, pois gañaron a liga nunha competición aínda máis igualada que a dos xuvenís, pois resolveuse ante Muxía e Fisterra por unhas centésimas de gol, como podedes ler noutro artigo deste blog picando aquí. En definitiva, foi un paso adiante para a mellora dunha Liga da Costa cada día máis grande.

Resultados da liga xuvenil